Een groot gezin, onvoorspelbaar weer in Nederland en variatie hebben in leeftijden thuis was de juiste motivatie om de tuin eens goed aan te pakken. Ik wilde al heel lang de tuin wat gerichter inrichten en tegelijketijd uitdagend om heerlijk te kunnen spelen en ontspannen.
✏️ Intro
Van een betegelde en modderige tuin naar een speelplek met ruimte voor een moestuin en waar wij zelf als ouders ook ontspannen kunnen zitten en observeren. De tuin bood veel ruimte en veel mogelijkheden. Het hebben van veel modder was erg leuk voor de kinderen om mee te spelen maar voor mij erg veel werk om steeds schoon te moeten maken. Zowel de kinderen als in huis. Een rondkruipende baby vraagt toch wel om andere maatregelen.
Op een gegeven moment wilde de oudste ook niet meer naar buiten. De tuin oogde te rommelig en te chaotisch. Dat zorgde voor spanning en onrust in zijn lijf. En uiteindelijk werd buitenspelen een strijd. Deze Pinterest pinnende mama wilde nu graag wel eens wat actie ondernemen om de tuin anders in te richten. Ik zag zoveel leuks voorbij komen en ben toen maar eens gaan uitschrijven/uittekenen wat ik geschikt vond en wat niet. In overleg met mijn wederhelft en ook veel actie van zijn kant, hebben we het samen voor elkaar gekregen! En heel belangrijk, het hoeft niet Pinterest Perfect te zijn!
🌱 Waarom kiezen voor een natuurlijke speeltuin?
Natuurlijke speeltuinen bieden talloze voordelen voor kinderen, waaronder verbeterde motorische vaardigheden (klimmen, balanceren), verhoogde creativiteit en fantasie door gebruik van natuurlijke materialen, en een betere cognitieve en emotionele ontwikkeling. Ze stimuleren intensiever bewegen, inclusief spel en verminderen stress. Bovendien leren kinderen risico’s inschatten en ontwikkelen ze respect voor de natuur. Dus minder prikkels en meer fantasie.
In onze tuin zochten we naar een balans tussen vrij spel en een voorspelbare omgeving. Een plek waar kinderen zelf de regie hebben over hun spel, maar waar het materiaal tegelijkertijd uitnodigt en richting geeft.
Juist die combinatie zorgt voor duidelijkheid: kinderen weten wat ze kunnen doen, zonder dat het vastligt hoe ze het moeten doen. Door die herkenbaarheid en herhaling krijgen ze de kans om vaardigheden écht eigen te maken. Herhaling zorgt voor meesterschap in het ontwikkelen van vaardigheden.
🪵 Hoe wij onze tuin hebben ingericht
Bij het inrichten van onze tuin hebben we bewust gekozen voor een opzet die zowel vrijheid als duidelijkheid biedt. In plaats van één centrale speelplek zijn er verschillende plekken ontstaan die elk iets anders uitnodigen. Dat zorgt voor overzicht en rust, terwijl er tegelijkertijd genoeg variatie is om steeds opnieuw tot spel te komen.
We werken daarbij zoveel mogelijk met natuurlijke materialen, zoals hout, zand en water. Deze materialen zijn herkenbaar en geven kinderen houvast: ze weten wat ze ermee kunnen doen. Tegelijkertijd ligt het spel niet vast, waardoor er ruimte blijft voor eigen invulling. Een object kan telkens op een andere manier gebruikt worden, wat maakt dat spel zich blijft herhalen en verdiepen.
In de tuin is ook ruimte voor rommel en experimenteren. Niet alles hoeft netjes of af te zijn. Juist door te mogen schuiven, bouwen, veranderen en opnieuw te beginnen, worden kinderen uitgedaagd om te ontdekken en hun eigen ideeën te volgen. Dat vraagt soms om loslaten als ouder, maar levert veel betrokkenheid en spelplezier op.
🌼Onze speelhoeken in de tuin
De tuin heeft meerdere hoeken en meerdere materialen. Alles heeft een doel en tegelijketijd open speelmogelijkheden. We hebben eerst de tuin opgeruimd en alles weggedaan wat echt kapot was om te hergebruiken. Daarna zijn we het zand gaan verhogen en hebben we er houtsnippers neergelegd. Dat was de basis. Langzamgerhand begonnen we andere dingen toe te voegen, zoals:
- Een modderkeuken met een trechter. Een kapstokje als extra detail waar we wat pannen op hangen.
- Een regenton die zich vult met regenwater (water hergebruiken!) en waar ze zelf toegang tot hebben voor het pakken van water.
- Een zwarte opbergbox (officeel is hij voor dekens en kussens) waar we resterend speelgoed in opruimen. Waarom? Dat oogt beter in de tuin want het haalt de rommeligheid weg. En met onvoorspelbaar weer waait het de tuin niet door.
- Een exra werktafel met een bak eronder waar ik voor nu dino’s in het gedaan (onze oudste speelt het lieftste met dino’s).
- Een watertafel met houders die het water kunnen laten doorlopen of juist stoppen.
- Een watermuur met trechters en slangen.
- Een zandbak met stenen en grote trucks.
- Een looppad wat de konijnen afscheidt van de speelruimte. We hebben konijnen in de tuin omdat we op die manier samen zorgdragen voor dieren en zij merendeels van het overgebleven groente en fruit consumeren.
- Een tekenbord met krijt waar ze lekker kunnen tekenen en schrijven (deze zet ik wel elke keer terug in de schuur als we klaar zijn met spelen).
- Loopklompen en een net met ballen.
- Een moestuin om de cirkel van het groeien bewuster mee te maken.
We hebben alles een bepaalde plek gegeven om onderscheid te maken tussen de verschillende mogelijkheden en om de kinderen om te leren zorg te dragen voor hun spulletjes. Zorgdragen maar ook leren dat spulletjes ook een plek kunnen hebben om opgeborgen te worden.
ze gebruiken voor het verplaatsen van water.
🧠 Wat we zien bij onze kinderen
Sinds we de tuin op deze manier hebben ingericht, zien we dat onze kinderen langer spelen, meer fantasie gebruiken en meer opgaan in hun eigen spel. Het laat zien dat een natuurlijke speeltuin niet groot of perfect hoeft te zijn. Met kleine aanpassingen kun je al een omgeving creëren die uitnodigt tot ontdekken, spelen en groeien — zolang er ruimte is voor zowel vrijheid als houvast.
Een plek waar de kinderen elke dag weer naar vragen om te kunnen doen en waar ze zichzelf kunnen zijn.
⚠️ Wat wij hebben geleerd!
Wat we hebben geleerd, is dat het niet zozeer gaat om meer begeleiden of sturen, maar juist om een omgeving die het spel als vanzelf draagt. We merkten dat onze kinderen buiten niet altijd tot prettig spel kwamen. Het eindigde vaker in ruzie of onrust, en daardoor zaten wij zelf ook minder ontspannen buiten.
Voor ons zit de verandering dus niet in “loslaten”, maar in hoe de omgeving is ingericht. Door meer duidelijkheid en houvast te bieden in het spel, ontstaat er minder frustratie en meer ruimte om samen of naast elkaar te spelen. Ook onze eigen verwachtingen moesten we bijstellen. Niet alles wordt gebruikt zoals wij het bedacht hadden — en dat is juist de kracht. Kinderen geven er hun eigen betekenis aan.
We merken nu dat we ook makkelijker even weg kunnen lopen, zonder dat het meteen escaleert. Dat geeft rust — voor hen, maar ook voor ons. Op deze manier kunnen we allemaal ontspannen in de tuin zitten.
🌳 Tot slot
Tot slot merken we dat het niet gaat om een perfecte tuin, maar om een plek die klopt voor je gezin. Een omgeving die kinderen helpt om tot spel te komen, en die tegelijkertijd rust geeft — ook voor ons als ouders.
Door kleine aanpassingen in hoe de tuin is ingericht, is er meer ontspanning ontstaan. In het spel van de kinderen, maar ook in hoe wij er zelf bij zitten. Een lerende omgeving die voelt als een ontspannen omgeving. Precies hoe wij ook naar leren kijken!
Liefs, x
