Over vertrouwen, structuur en het volgen van het kind
Inleiding
De afgelopen jaren ben ik steeds dieper gaan nadenken over wat kinderen echt nodig hebben om te groeien. Niet alleen op schoolniveau, maar als mens. Tijdens mijn opleiding Pedagogiek maakte ik kennis met verschillende visies, en gaandeweg vond ik mijn eigen weg daarin. Deze blog gaat over hoe ik, via omwegen, bij Maria Montessori terechtkwam — en hoe haar gedachtegoed mijn thuisonderwijs en moederschap blijvend heeft veranderd.
Van Reggio Emilia naar Montessori
Tijdens mijn opleiding Pedagogiek raakte ik gefascineerd door de Reggio Emilia-benadering. De creativiteit, de schoonheid van het materiaal, de nadruk op het kind als onderzoeker — het sprak me allemaal aan. Het voelde vrij, kunstzinnig en kindgericht. Inmiddels ben ik erg geintresseerd in de atelier pedagogen en hoe zij te werk gaan. Maar dit bewaar ik voor een andere keer omdat ik de kinderen een stukje kunstontwikkeling wil meegeven en aan het onderzoeken ben hoe ik dat gaan uitvoeren.
Maar toen ik zelf moeder werd, en nog voordat ik thuisonderwijs ging geven aan mijn kinderen, merkte ik dat Reggio Emilia voor ons gezin wat te losjes was. De visie is prachtig, maar ik liep vast in de uitvoering. Er was behoefte aan meer rust, meer ritme, meer houvast. Ik ben er bijvoorbeeld achter gekomen dat daar waar de meeste kinderen zelf spelen, dit totaal niet gebeurde in ons gezin. Nu zie ik het wat bij de jongste terug. Maar bij de oudste totaal niet. Er was en is atlijd aanzet nodig (een uitnodiging tot spelen) en er werd vooral veel kapot gemaakt. Bij Reggio komt het heel erg uit het kind en wacht je dat af.
Zo kwam ik bij Maria Montessori terecht. Ik ontdekte dat zij in zekere zin op dezelfde fundamenten bouwde — respect voor het kind, leren vanuit nieuwsgierigheid, een omgeving die uitnodigt tot ontdekken — maar daar structuur en duidelijkheid aan toevoegde. En precies dat bleek te passen bij ons gezin. En ik kwam erachter dat zij ook vooral begonnen is met kinderen die anders leren, anders in de maatschappij staan en dat gaf mij hoop.
Het kind dat ik écht zie
Ik heb vier kinderen, onder wie één kind met autisme en een beperking. Montessori’s gedachtegoed hielp me om niet te focussen op wat “anders” is, maar op wat ís. Om te zien hoe elk kind, in zijn eigen ritme en op zijn eigen manier, bezig is om zichzelf te vormen.
Montessori schrijft: “Help mij het zelf te doen.”
Die woorden klinken eenvoudig, maar ze bevatten een wereld aan wijsheid. Ze herinneren me eraan dat mijn taak niet is om te sturen of te duwen, maar om ruimte te geven. Om te helpen zónder over te nemen.
Soms betekent dat dat ik dingen loslaat die ik uit het schoolsysteem gewend was. Dat ik accepteer dat leren niet altijd stil aan tafel gebeurt, maar soms juist in beweging, in stilte of in herhaling. En dat ik vertrouw op het proces — ook als ik het even niet kan overzien.
De voorbereide omgeving — in huis en in mijzelf
Een van de mooiste inzichten van Montessori is het idee van de voorbereide omgeving. Eerst dacht ik dat dit vooral ging over het huis: lage planken, mooi materiaal, overzichtelijke werkplekken. Maar gaandeweg ontdekte ik dat ík zelf misschien wel de belangrijkste omgeving ben.
Mijn houding, mijn rust, mijn vertrouwen — dat is wat mijn kinderen het meest voelen. Als ik gespannen ben, wordt het leren stroperig. Als ik ontspannen ben, stroomt het weer. De voorbereide omgeving begint dus bij mijn eigen binnenwereld.
Vertrouwen boven controle
Montessori heeft me geleerd dat opvoeden en onderwijzen niet draait om het vormen van kinderen naar onze verwachtingen, maar om het volgen van hun innerlijke lijn. Elk kind heeft een natuurlijke drang om te groeien, te leren en zichzelf te worden — als we durven loslaten en vertrouwen.
Er zijn dagen waarop het chaotisch is. Dagen waarop ik twijfel of ik het goed doe. Maar telkens weer vind ik mijn anker in Montessori’s woorden:
Help mij het zelf te doen.
Slotgedachte
Soms denk ik dat opvoeden vooral een oefening is in vertrouwen. In het kind, maar ook in onszelf. In de rust die ontstaat wanneer we niet alles willen beheersen, maar simpelweg aanwezig zijn.
Misschien is dat wel de kern van wat Maria Montessori mij leerde —
dat groei vanzelf plaatsvindt, als we durven kijken, wachten en geloven. 🌿
